سيد علي اكبر قرشي
144
قاموس قرآن ( فارسي )
راحت اطلاق مىشود و ريحان هر گياهى است كه بوى خوش داشته باشد و در اثر اطلاق برزق به فرزند ريحان گفته شده و از آن است حديث رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله كه بعلى عليه السّلام فرموده « اوصيك بريحانتىّ خيرا فى الدّنيا . . . » مرادش حسنين عليهما السلام بود . به نظر ميايد معناى اصلى آن بوئيدنى است و در رزق و رحمت با عنايت استعمال مىشود و آن در آيهء اول بوئيدنى و در آيهء دوم روزى است . رود : بفتح ( ر ) طلب كردن . خواستن در اقرب گويد « راده رودا و ريادا : طلبه » اراده بمعنى قصد از همين ماده است * ( « قالَتْ ما جَزاءُ مَنْ أَرادَ بِأَهْلِكَ سُوءاً . . . » ) * يوسف : 25 . اين كلمهء گاهى در جماد به كار رفته مثل * ( « فَوَجَدا فِيها جِداراً يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقامَه » ) * كهف : 77 . در آن قريه ديوارى يافتند كه ميخواست بيافتد آن را به پا داشت راغب ميگويد اراده گاهى با قوّهء تسخيرى و حسّى است و گاهى با قوهء اختيارى و لذا در جماد به كار رفته مثل * ( « يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ » ) * و گويند : اسب من كاه اراده مىكند « فرسى يريد التبن » طبرسى فرموده وصف جدار با اراده مجاز است معنايش آنست كه نزديك بود بيافتد و مشرف بر انهدام بود و آن از فصيح كلام عرب است و در اشعارشان زياد است . شاعر در وصف نيزهء خود ميگويد : « يريد الرّمح صدر ابى براء - و يرغب عن دماء بنى عقيل » يعنى نيزه سينهء ابا براء را ميخواهد و از خون فرزندان عقيل اعراض مىكند . آنگاه اشعار ديگرى در اين زمينه آورده است . و خلاصه آنكه اين استعمال معروف است . مراوده از رود بمعنى طلب است در مجمع گويد : مراوده خواستن چيزيست با نرمى و مدارا راغب گويد : مراوده آنست كه با ديگرى در اراده نزاع كنى و قصد كنى آنچه را كه او قصد نميكند و يا بطلبى چيزيرا كه او نميطلبد . در اقرب آن را آنگاه كه با « عن » يا « على » همراه باشد